5 سوالی که درباره پاک کنندهها میپرسند

هفته نامه سلامت - ترجمه ندا احمدلو: آرایش کردن روزانه برای خیلی از خانم ها به صورت یک کار متداول درآمده است. حالا شاید این آرایش، استفاده از یک کرم ضدآفتاب رنگی باشد یا فقط کمی رنگ دادن به لب ها. آرایش روزانه ما، هر چقدر هم که باشد، کم یا زیاد، باید به محض رسیدن به منزل پاک شود. چرا؟

چون ترکیبات مختلف شیمیایی، گیاهی یا چرب و روغنی موجود در انواع محصولات آرایشی می توانند با بستن منافذ پوستی، باعث بروز جوش های سرسیاه یا تغییر رنگ و کدر شدن تدریجی پوست شوند. اگر آرایش لب و چشم ها پاک نشوند، می توانند ما را درگیر انواع التهاب های چشمی یا خشکی و التهاب پوست اطراف چشم و لب کنند.

برخی از افراد، از انواع صابون ها یا پن های شستشو برای پاک کردن آرایش خود کمک می گیرند و برخی دیگر، استفاده از انواع محصولات پاک کننده موجود در بازار را ترجیح می دهند.

برخی دیگر هم پا را از این فراتر می گذارند و سراغ لایه بردارها برای پاک کردن پوستشان می روند و تمام این افراد هم دوست دارند بدانند چه روشی برای پاک کردن پوستشان مناسب تر است.

پاک کننده ها خطر ندارند؟

برخی از افراد به اشتباه گمان می کنند محصولات پاک کننده صورت حاوی ترکیبات شیمیایی خطرناکی برای پوست هستند. این در حالی است که به عقیده متخصصان پوست، ترکیبات موجود در این محصولات، بی خطر هستند و ممکن است فقط در مواردی انفرادی برای برخی از افراد، دردسرساز شود.

مثلا اگر فردی دچار حساسیت پوستی شدید یا خشکی چشم مزمن باشد و از محصولات پاک کننده صورت استفاده کند، امکان تشدید مشکلات او، آن هم با استفاده از برخی محصولات خاص، وجود خواهد داشت. محصولات بر پایه الکل هم می توانند خشکی و التهاب پوست را در افراد دارای پوست های خشک و حساس، تشدید کنند.

برخی از محصولات پاک کننده صورت هم حاوی روغن بچه هستند و استفاده مداوم آنها به وسیله افرادی با پوست های چرب، باعث بسته شدن منافذ پوستی آنها و ایجاد آکنه و جوش های سرسیاه در صورتشان می شود.

پاک کننده ها چه فایده ای دارند؟

برخی از افراد برای راحتی خود هنگام پاک کردن آرایش، فقط به استفاده از محصولات پاک کننده صورت اکتفا می کنند. این در حالی است که همین محصولات هم حاوی ترکیبات شیمیایی بی خطری مانند امولسیفایرها یا سورفکتانت ها هستند که پس از استفاده از محصولات پاک کننده آرایش، روی پوست باقی می مانند. باقی ماندن مداوم و طولانی مدت این ترکیبات روی پوست، باعث کاهش اکسیژن و آبرسانی به پوست و در نتیجه، خشکی و التهاب پوست خواهد شد.

حالا شاید این سوال برای شما پیش بیاید که پس فایده چنین محصولاتی چیست؟ واقعیت این است که این محصولات برای موارد محدودی که آب و شوینده ملایم پوست برای شستن آرایش در دسترستان نیست یا در سفر و محل کار هستید، تولید شده اند و برای استفاده روزانه مناسب نیستند.

اگر فردی می خواهد روزانه از چنین محصولاتی استفاده کند و آسیب پوستی خاصی هم متوجه اش نباشد، می تواند پس از پاک کردن آرایش با انواع پاک کننده ها، صورت خود را با آب ولرم ساده هم بشوید تا هیچ ترکیب اضافی ای روی پوستش باقی نماند. اگر در سفر هستید یا امکان شستن صورتتان با آب وجود ندارد هم می توانید به سادگی، دستمال نرمی را با مقداری آب نمدار کنید و آن را روی صورتتان بکشید.

کدام محصول برای کدام پوست؟

اگر قصد خرید محصولات پاک کننده آرایش را دارید و پوستتان هم چرب یا مختلط است، حتما انواع حاوی اسید سالیسیلیک یا بنزوییل پیروکسید بخرید. اگر پوستتان خشک بود هم سراغ محصولات کِرِمی، فومی یا حتی ژل های شستشو بروید که پوست را خشک نمی کنند و بدون الکل هستند. اگر پوستتان خشک و حساس است، این محصولات را روی صورتتان نکشید و آرایش را مانند ماساژ دادن با کمک پاک کننده ها از صورتتان بزدایید.

لایه بردارها هم کاربرد دارند؟

برخی از پاک کننده های آرایش یا صورت، حاوی دانه های ریز و خشنی هستند که در اصطلاح به آنها اسکراب می گویند. زمانی که این دانه های ریز را روی پوستتان ماساژ می دهید، باعث جدا شدن تدریجی لایه های مرده و سطحی پوست یا باز شدن منافذ بسته در اثر استفاده از محصولات آرایشی می شوید.

به همین دلیل معمولا پس از استفاده از اسکراب ها یا محصولات لایه بردار، احساس شادابی پوست و حس شفاف تر شدن آن به شما دست می دهد. البته حواستان باشد اسکراب ها یا سایر محصولات لایه بردار، نباید بیش از هفته ای 2 تا 3 مرتبه استفاده شوند، وگرنه باعث خشکی و التهاب پوستتان خواهند شد.

اسکراب کردن شدید یا بیش از اندازه پوست مشکلاتی برای آن ایجاد می کند؛ یعنی هم رطوبت سطحی و مورد نیاز پوست را از بین می برد و هم سلامت پوست صورت را در برابر اشعه های مضر نور آفتاب به خطر می اندازد. اسکراب کردن شدید می تواند پوست را بسیار قرمز و جوش ها را هم به شدت ملتهب کند.

در این صورت، امکان بروز لکه های پوستی، ایجاد جوش های عفونی و عفونت های سطحی پوست کنار درد و سوزش هم وجود خواهد داشت. نکته مهم دیگر اینکه به دلیل نازک و حساس بودن پوست اطراف چشم و لب ها، استفاده از محصولات لایه بردار در این قسمت های صورت توصیه نمی شود.

اگر آرایش چشم پاک نشود، چه می شود؟

زمانی که قصد خرید محصولات پاک کننده آرایش یا صورت را دارید، حواستان باشد محصول جداگانه مخصوص پاک کردن آرایش چشم هم بخرید. از آنجایی که بیشتر محصولات آرایشی چشمی مانند انواع ریمل ها، مدادها، سایه ها یا حتی سرمه های سنتی حاوی ترکیباتی مقاوم (مخصوصا انواع ضدآب آنها) هستند، باید شوینده ها و پاک کننده های مخصوص پاک کردن آرایش چشم که توان حل کردن این ترکیبات را داشته باشند، بخرید.

هنگام پاک کردن آرایش چشم ها، باید دقت کنید تمام محصول آرایشی از اطراف چشمتان پاک شود. باقیمانده ریمل یا حتی خرده های احتمالی مداد و سایه ای که اطراف چشم ها باقی می مانند، می توانند باعث بروز عفونت های چشمی یا حتی بروز پف زیر چشم شوند.

برای مطالعه ی دیگرمطالب درموردسلامت به ادامه مطلب بروید

1-این میوه هاضدویروسی هستند

روزنامه آرمان امروز: بهتر است درفصل سرما خودتان را تقویت کنید تا در مقابل بیماری ها به خصوص سرماخوردگی و آنفلوآنزا مقاوم شوید. البته بهتر است به جای اینکه خودتان را با خوردن مولتی ویتامین های صنعتی و تقویت کننده های شیمیایی تقویت کنید، سراغ میوه ها بروید که همه نوع ویتامین و املاح معدنی مورد نیاز بدن تان را داراست؛ خواص درمانی میوه ها را نباید دست کم گرفت.

بهتر است به اطلاعات تغذیه ای برخی میوه ها که در پاییز و زمستان بیشتر در دسترس هستند، نگاهی بیندازید و خودتان را ضد ویروس کنید!

برای خوردن سیب بهتر است بی خیال پوست کندنش شوید که بیشتر ویتامین های آن را با پوستش دور خواهید ریخت!اگر شب ها یک عدد سیب میل کنید، نه تنها غذایتان بهتر و راحت تر هضم می شود، بلکه خواب شبانه بسیار آرامی را هم تجربه خواهید کرد.

پرتقال گرچه اسیدی است ولی خاصیت قلیایی به بدن می دهد و برای كسانی كه گوشت زیاد مصرف می كنند و بدنشان اسیدی شده، مفید است .از پرتقال برای كم كردن وزن می توانید استفاده كنید .

اگر خدای ناکرده شما هم در میان این بیماران قرار دارید، خوردن خرمالو را فراموش نکنید. البته خرمالو حاوی مقدار زیادی پکتین (یکی از فیبرهای محلول در آب) هم هست که باعث کاهش چربی خون می شود. پس خوردن این میوه پر خاصیت را فراموش نکنید.

یک موز در روز به بهبود مشکلات عصبی و حتی فراموشی سالمندان کمک کرده و از یبوست پیشگیری می کند؛ البته یادتان نرود که به اندازه کافی آب بنوشید.

2ای که رفت وبدخوابی...

هفته نامه سلامت - دکتر محمد نامی*: شواهد علمی ای وجود دارد که نشان می دهد خواب مناسب و منطبق با ساعت زیستی بدن ما در هر سنی باعث می شود مواد زائد تجمع یافته در مغز که برای کارکرد آن مضر هستند، به شکلی مناسب پاکسازی شوند. به همین دلیل اگر خواب فردی در طول زندگی به خصوص در دوران سالمندی مناسب نباشد، مغز به مرور توان کارکرد منظم خود را از دست می دهد و کیفیت زندگی کاهش می یابد.

مطالعات نشان داده اند در پی خواب ناکارآمد مغز با سرعت بیشتری به سوی تحلیل پیش می رود و احتمال بروز فرآیندهایی مانند افت ظرفیت عصبی- شناختی و آلزایمر بیشتر می شود. افراد ممکن است در هر سنی دچار اختلال خواب شوند، ولی ما در ادامه به سالمندانی که خواب مناسبی ندارند و مشکلات آنها می پردازیم.

اگر خواب فرد در یک بازه زمانی طولانی به طور متوسط در شبانه روز کمتر از 5/3 ساعت یا بیشتر از 5/8 ساعت باشد به این فرد به ترتیب کم خواب و پرخواب گفته می شود. براساس شواهد، الگوی مزمن پرخوابی یا کم خوابی مفرط می تواند باعث کاهش عمر مفید و افزایش مرگ ومیر زودرس شود.

انواع بدخوابی ها

هنگامی که از سالمندان درباره وضعیت خوابشان سوال پرسیده می شود، معمولا به شکل اغراق آمیز از کم خوابی یا پرخوابی زیادی شکایت می کنند، در حالی که پزشک با بررسی بیشتر متوجه می شود که سالمند خواب نسبتا مطلوبی دارد و فقط تصورش این است خوابش مناسب نیست؛ مثلا خوابش سبک است ولی فکر می کند نخوابیده است. این افراد با اینکه از بی خوابی شکایت دارند، در طول روز اصلا کسل نیستند و با انرژی به کارهای روزمره خود می پردازند.

چنین افرادی نیاز به مداخله خاص و پیگیری دائمی ندارند و مشکل فقط با توصیه های ساده و اطمینان دادن به سالمند، برطرف خواهد شد. گاهی نیز علائمی از سوی سالمند عنوان می شود که نشان از مشکلی جدی است و بیانگر این است که احتمالا اختلال خواب در سالمند وجود دارد. اختلالات خواب در سالمندان به 2 گروه تقسیم می شود؛ اختلالات بدخوابی و اختلالات کژخوابی.

bull; اختلالات بدخوابی به 40-30 اختلال و کژخوابی ها به 50-40 نوع اختلال تقسیم می شوند.

bull; برای ارزیابی و تشخیص طیف بدخوابی و بی خوابی باید به 3 نوع اختلال توجه کرد چراکه اختلالات بدخوابی عموما در یکی از این 3 گروه جای می گیرند.

bull; اختلال در شروع خواب: بعضی از سالمندان وقتی وارد رختخواب می شوند زمانی طولانی تا به خواب رفتنشان بیدار می مانند.

bull; اختلال در تداوم خواب: در این نوع از اختلال فرد می خوابد ولی بعد از چند ساعت یعنی ساعت 4-3 صبح از خواب بیدار می شود و دیگر نمی تواند بخوابد. ممکن است علت اختلال در تداوم خواب، اختلالات خلقی یا روانی مثل افسردگی باشد.

bull; اختلال در ریتم خواب و بیداری: در این حالت سالمند زودتر از بقیه می خوابد و زودتر از آنها خواب بیدار می شود؛ یعنی در طول ساعاتی که عمده خانواده خوابند، او بیدار است و برعکس.

خواب مناسب برای سالمندان

برای اینکه سالمند در طول روز احساس شادابی، نشاط و انرژی کافی برای کارهای روزمره داشته باشد، باید از خواب سالم و کافی برخوردار باشد چراکه خواب ناکافی و نامناسب به تدریج باعث بروز اختلالات جسمی و روانی در او خواهد شد.

خواب سالمندان از لحاظ ساختار متفاوت تر از جوانان است. در این افراد عموما خواب سبک است و محرک های شنیداری بسیار خفیف ممکن است باعث بیدار شدن آنها شود.

خواب غیر REM، سه مرحله دارد و شامل خواب سبک، خواب نیمه سنگین و سنگین (خواب سنگین در افراد سالمند کمتر تجربه می شود.) است. در مرحله خواب غیر REM فرد خواب نمی بیند و اگر هم ببیند، چیزی به یاد نمی آورد.

مرحله بعدی، خواب REM است. در این مرحله حرکات چشمی سریعی وجود دارد و خواب بسیار عمیق است و فرد به سختی ممکن است بیدار شود. این مرحله نیز در افراد مسن کاهش می یابد. به طور کلی، میزان خواب سبک در سالمندان افزایش و میزان خواب سنگین کاهش می یابد.

نیاز سالمندان به خواب کمتر از جوانان است

زمان نیاز به خواب در سالمندان، از جوانان و میانسالان کمتر است. اگر نیاز به خواب جوانان و میانسالان 9- 6 ساعت باشد، این میزان در سالمندان به 7- 5/6 ساعت می رسد. بهترین زمان خواب برای سالمندان خواب شبانه است و مشاغل شیفتی اصلا مناسب آنها نیست و لازم است فرد با برنامه ریزی منظم و در ساعتی خاص وارد رختخواب شود و در ساعت مشخصی برخیزد.

علت کم خوابی در سالمندان

2 موضوع در این زمینه مطرح است؛ ممکن است کم خوابی اولیه یا ثانویه باشد.

bull; کم خوابی اولیه: در کم خوابی اولیه نمی توان دلیل شناخته شده ای برای کم خوابی یافت. البته در این موارد دلایل روان پزشکی بیشتر از سایر علل مطرح است. اختلالات روان پزشکی مانند افسردگی، شیدایی، اضطراب و... می تواند باعث اختلال در شروع خواب شود. اگر ثابت شود بیمار از نوعی اختلال روان پزشکی رنج می برد، با درمان اختلال در بسیاری از موارد مشکل کم خوابی نیز حل می شود.

bull; کم خوابی ثانویه: در کم خوابی ثانویه، می توان دلایلی مانند ابتلای سالمند به بیماری های مختلف، بیماری های عفونی، قلبی، کلیوی، سرطان، درد مزمن، مصرف بعضی از داروها مثل داروهای ضدافسردگی و... را برای کم خوابی مطرح کرد.

خواب روزانه برای سالمندان مفید است

خواب روزانه به کارکرد بهتر مغز کمک می کند. سالمندان می توانند در طول روز هم بخوابند. خواب میان روزی، بهتر است بین ساعات 3- 1 بعدازظهر باشد. سالمندان نباید بعد از ساعت 6 عصر بخوابند زیرا ممکن است با خواب شبانه تداخل داشته باشد. عادت های خواب در هر سنی مهم است ولی در افراد مسن اهمیت بیشتری پیدا می کند.

پرخوابی

شکایت دیگری هم از سوی افراد مسن وجود دارد، مبنی بر اینکه پرخواب هستند. یکی از دلایل مهم پرخوابی و افت کارکرد فرد در طول روز ممکن است به کم خوابی بیمار در شب مرتبط باشد. البته مصرف بعضی داروها در سالمندان ممکن است باعث پرخوابی شود که با قطع دارو (با نظر پزشک معالج) این مشکل نیز برطرف می شود. یکی دیگر از دلایل خواب آلودگی هنگام روز اشکال تنفسی و خر و پف شدید در خواب شبانه است.

به وقفه های موقت تنفسی هنگام خواب که اغلب از نوع انسداد موقت راه هوایی هستند، آپنه هنگام خواب گفته می شود. غالبا در افراد مسن چاق با گردن کوتاه که سابقه خروپف و گاهی هم فشارخون کنترل نشده دارند و دچار بدخوابی هستند، با انجام تست خواب عارضه ای به نام مقاومت راه های هوایی یا آپنه(قطع تنفس هنگام خواب) مطرح می شود.

آپنه در این افراد معمولا به دلیل چاقی و کوتاهی گردن از نوع انسدادی است. قطع تنفس هنگام خواب باعث افت اکسیژن خون می شود. در این مواقع مغز بارها و بارها هوشیار و برانگیخته می شود و اجازه نمی دهد فرد به خواب عمیق برود زیرا ممکن است دیگر از خواب بیدار نشود. در نتیجه مغز به طور مداوم در حالت خواب سبک باقی می ماند و فرد وارد خواب عمیق نمی شود. خواب عمیق همان بخشی از خواب است که باعث می شود فرد در طول روز انرژی کافی برای انجام کارهای روزانه داشته باشد.

افرادی که خواب عمیق ندارند، عمدتا در طول روز مدام چرت می زنند و به شکل مفرط خواب آلوده به نظر می رسند. در خیلی از مواقع وقتی با شواهد و معاینه دلیلی برای پرخوابی بیمار پیدا نمی شود باید از بیمار تست خواب یا پلی سومنوگرافی گرفته شود.

این تست در آزمایشگاه خواب بیمارستان گرفته می شود و فرد باید یک شب در بیمارستان سپری کند. در این تست نوار مغز، نوار قلب، چشم و عضله ثبت و میزان اکسیژن خون و شاخص های دیگر ارزیابی می شود. تفسیر چنین اطلاعاتی به پزشک متخصص خواب این امکان را می دهد که نوع اختلال خواب بیمار را مشخص و درمان مناسب را پیشنهاد کند.

کژخوابی

حرکات متناوب اندام ها به خصوص پاها هنگام خواب، نشانگان پای بی قرار، اختلالات رفتاری در خواب مانند راه رفتن، حرف زدن هنگام خواب و... در گروه کژخوابی قرار می گیرد. افرادی که فلج هنگام خواب دارند، دندان قروچه هنگام خواب تجربه می کنند، رویاهای شبانه را هنگام خواب اجرا می کنند و شب ادراری دارند باید مورد ارزیابی قرار گیرند.

بروز و سیر تند هر یک از این علائم ممکن است نشانه ای از حرکت سالمند به سوی بیماری هایی مانند اشکالات شناختی، آلزایمر و... باشد. شاخص هایکمی و کیفی خواب سالمند شاهراه مهمی برای پزشک متخصص است تا بتواند سرنخ هایی ناشی از اختلالات مغز و اعصاب و روان را در فرد زودتر تشخیص دهد و درمان کند. درمان در این گروه از افراد نیز دارویی و غیردارویی است.

کابوس های شبانه در سالمندان نیازمند بررسی است

لازم است به محتوا و جریان رویا دیدن سالمندان هنگام خواب نیز اشاره کنیم. به طور کلی، سالمندان کمتر از جوانان رویا می بینند. محتوای رویاهایی که سالمندان می بینند، مربوط به تجربه ها و اتفاق هایی است که در طول روز دارند. کنش هایی که در مغز فرد و هنگام خواب شکل می گیرد، ممکن است خوشایند یا ناخوشایند و گاهی وحشتناک باشد.

افراد مسنی که به دلیل کابوس های مکرر مراجعه می کنند، اگر مضمون رویای آنها اتفاق های ترسناک باشد باید از این نظر که دچار اختلالات روان مانند افسردگی و اضطراب، اختلال اضطرابی بعد از سانحه هستند یا اخیرا دچار تجربه ناخوشایندی در زندگی شامل سوگ یا داغ دیدگی شده اند، بررسی شوند.

بهداشت خواب سالمندان

برای اینکه سالمندان بتوانند سلامت خواب خوبی داشته باشند باید به این توصیه ها توجه کنند:

bull; زمان مشخصی به اتاق خواب بروند.

bull; چراغ ها را کم نور و آرامش نسبی در محیط ایجاد کنند.

bull; از اتاق خواب برای تماشای تلویزیون، کار با اینترنت، غذا خوردن و... استفاده نکنند.

bull; مصرف مواد غذایی ای مانند چای، شکلات، نوشابه های کافئین دار، غذاهای حاوی مواد رنگی و افزودنی ها را محدود کنند. این مواد خوراکی بعد از ساعت 6 عصر نباید مصرف شوند.

bull; مصرف مواد خوراکی مانند ماست، دوغ و شیر که حاوی ماده ای به نام تریپتوفان هستند بعد از ساعت 6 عصر توصیه می شود. تریپتوفان به کیفیت خواب شبانه کمک می کند. شواهدی وجود دارد که مصرف برخی دمنوش ها مانند گل گاوزبان، بابونه و سنبل الطیب در بهبود شاخص های کمی و کیفی خواب موثر است.

bull; مصرف مایعات بعد از غروب باید محدود شود. مصرف زیاد مایعات و پرشدن مثانه سالمند را مجبور می کند برای رفتن به دستشویی از خواب بیدار شود. این موضوع می تواند منجر به قطعه قطعه شدن خواب و افت شاخص های کیفی آن شود.

bull; مصرف غذای سنگین و چرب در ساعات عصر و شب توصیه نمی شود. این کار باعث برگشت اسید معده می شود که عاملی برای بیدار ماندن است. بین زمان آخرین وعده غذا تا خواب باید حداقل 2 ساعت فاصله باشد.

bull; فعالیت بدنی و فکری در طول روز بیشتر شود زیرا این کار به خواب بهتر شبانه کمک می کند.

علائم ناشی از کم خوابی و بد خوابی در سالمندان

علائم شامل پرخاشگری، سردرد در طول روز، تحریک پذیری، استرس، تغییر در کارکرد و روابط اجتماعی، اختلال در حافظه و توجه، اختلال در کلام و ریتم گفتار، اختلال در کنترل هیجان، اشکال در تصمیم گیری، حل مساله، برنامه ریزی و کارکردهای اجرایی است. همچنین ثابت شده کم خوابی باعث تشدید مشکلات قلبی - عروقی، فشارخون، اشکالات تنفسی و... می شود.

درمان کم خوابی و بی خوابی در دروان سالمندی

برای درمان کم خوابی و بی خوابی مداوم در سالمندان، ابتدا باید با شرح حال درست و معاینه دقیق بیمار مشخص شود وی به چه نوع کم خوابی ای دچار شده و براساس اینکه اختلال روانی یا جسمانی مطرح است، تدابیر درمانی مناسب در نظر گرفته شود. درمان به شکل دارویی و غیردارویی است. به هر شکل دارو را حتما باید پزشک تجویز کند و سالمندان به هیچ وجه نباید قرص های خواب آور در دسترس را مصرف کنند. داروهای خواب آور وابستگی ایجاد می کنند.

این داروها در کوتاه مدت کمک کننده اند ولی در درازمدت مشکلاتی برای فرد ایجاد می کنند. معمولا پزشکان نیز داروهای خواب آور را بیشتر از 2 هفته تجویز نمی کنند. دارو هم باید با نظر پزشک قطع شود. داروی خواب آور را باید به تدریج قطع کرد و قطع ناگهانی آن ممکن است باعث ایجاد عوارضی مانند تشدید بی خوابی یا اضطراب شود.

*دکترای تخصصی علوم اعصاب، فلوشیپ اختلالات خواب، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز

3-